قطب الدين الراوندي

154

سؤال و جواب فقهى ( فارسي )

لهم ] « 17 » تا است « 1 » . [ از اين 8 31 ] نصيب هر دختر ، « 1 » سهم و ( 8 ) سهم است كه پس از ضميمه شدن به « 3 » سهم و ( 8 ) سهم كه در مرتبه نخست به دختر رسيده است ، سهم دختر به « 5 » مىرسد كه نصيب يك دختر از « 60 » است . و نصيب موصى لهم « 15 » تا - كه به طور مجمل « 8 » سهم از « 17 » سهم به آنها تعلّق دارد - از اين « 60 » تاست ؛ كه به كسى كه برايش به مثل نصيب پسر به استثناى يك دهم وصيت شده ، « 4 » تا تعلّق مىگيرد . و به كسى كه براى او به مثل نصيب پسر به استثناى نصفِ يك ششم وصيّت شده ، « 5 » سهم تعلّق مىگيرد و به كسى كه براى او به مثل نصيب دختر به استثناى يك سومِ يك پنجم ، وصيت شده ، « 1 » سهم تعلّق مىگيرد و بالاخره به كسى كه براى او به مثل نصيب پسر و دختر به استثناى يك ششم وصيت شده ، « 5 » سهم تعلّق مىگيرد ؛ كه رقم نهايى « 15 » خواهد بود . روش ديگرى نزديك‌تر از روش يادشده نيز وجود دارد كه از اين قرار است : سهام وارثان و موصى له همگى ، آنچه كه اختصاص به وارثى كه به مثل نصيب او وصيت شده دارد ، قرار داده مىشود ، و آنچه از مخرج كه پس از خارج كردن سهام وارثان باقى مىماند ، نصيب موصى له خواهد بود و آن نيز به سهم اختصاص يافته به وارث ، اضافه مىشود و نصيب وى تكميل مىشود و نصيب ديگر وارثان به همان نسبت قرار داده مىشود سپس نصيب‌ها جمع زده مىشود و حاصل جمع آنها اصل مال خواهد بود . مثال : از ميّت پدر و مادر و زوجه بجامانده است و براى اجنبى به مثل سهم پدر پس از استثنا كردن يك پنجم مال از آن ، وصيّت كرده است . در اين مثال سهام وارثان و موصى له « 17 » تا قرار داده مىشود ، و « 17 » سهم اختصاص يافته به پدر است . و آن به منزله ( 5 ) براساس روش نخست است « 2 » .

--> ( 1 ) . كه از اين « 17 » سهم ، سهم هرپسر « 2 » تا است و چون سه پسر هستند جمعاً « 60 » تا مىشود و سهم هر دختر « 1 » است و سهم موصى لهم به طور مجمل « 8 » تا است . ( 2 ) . زيرا در روش اوّل به وارثى كه به مثل نصيب او وصيت شده ، همان سهم استثنا شده ، پرداخت مىشد ؛ و لذا به پدر در اين مثال يك پنجم مال داده مىشود ، و چون مال « 85 » سهم قرار داده شده ، يك پنجم آن مساوى با « 17 » مىشود .